الفيض الكاشاني

71

منتخب مكاتيب قطب ( فارسى )

مكتوب 6 بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم مِن عبد اللَّه قطب بن محيي إِلى أخى الأعزّ الأمير غياث الدين محمّد جعله اللَّه مِنَ المؤمنين الّذين هم في صلواتهم خاشعون و الّذين هم عن اللّغو معرضون . فَإِلى مَتى هذا التَّمادي في الغَفلة عن‌اللَّه ؟ و الموتُ قد شَدَّ رَحله إِلّا سَيُدْرِك امرؤٌ أَمرَهُ قبل أَنْ يَبلُغ وَقْرُه فَإِنَّ الإنسان كادحٌ إِلى ربّه كدحاً فملاقيه إلّاقام ليلَهُ ساجداً متواضعاً ، إلّاتملّق عَبدٌ لِرَّبه خاضِعاً إلّاتَقَلَّب امرؤ في فِراشِه فَرَقَّ ليومٍ يكونُ الناس كالفَراشِ المَبثُوثِ إلّاكادَت مفاصله أَنْ يَنْخَلِعَ خشيةً ليومٍ يكونُ الجبال كالعِهنِ المَنْفُوش كلّا بَلْ رانَ على قلوبهم ما كانوا يكسبون . أفٍّ لِهذه العُقول السّخيفَة و الآراءِ الضعيفة فإذا لم تجدوا سبيلًا إِلى التحقّق بِها فَهَلّا يُكَلّفوها ، فَإِنَّ المُتَباكى أَحَدُ الباكين ، و المُتَواجِدُ أَحَدُ الواجِدين و كادَ أَنْ يكون المُكلَّف كَلَفاً . أَما سَمِع اللَّه تعالى يقول : « انْفِرُوا خِفافاً وَّ ثِقالًا » « 1 » فَإِنْ لم يَسْتَطِع أَنْ يَنْفِرَ نَشيطاً مَسرُوراً فَلَولا نَفَرَ مُكرَهاً مَجْرُوراً . « 2 »

--> ( 1 ) . سورهء توبه ، آيهء 41 . ( 2 ) . از عبداللَّه قطب بن محيى به برادر بزرگوار امير غياث الدين محمّد كه خداوند او را از مؤمنان قرار دهد آنان كه در نماز خويش خاشع‌اند و از بيهوده مىپرهيزند . پس تا كى اين غفلت از خدا ادامه دارد ؟ ! در حالى كه مرگ بار بسته ( و نزديك است به آنان برسد ) مگر آن كه آدمى پيش از رسيدن بارِ مرگ تدارك كار خويش ببيند ، كه انسان به سوى پروردگار خويش كوشنده است آن هم كوشيدنى سخت تا او را ملاقات كند . و مگر آن كه شب را به عبادت خاضعانه سپرى كند و مگر آن كه از خدا به كُرنش در خواست كند و در بستر خويش بگردد و براى روزى كه مردم همانند پروانه‌هاى پراكنده مىباشند گريه كند ؛ و مگر آن كه آن گونه از ترس خدا بلرزد كه مفاصل او از هم بگسلد به خاطر روزى كه كوه‌ها از ترس خدا همانند پشم زده شدهء رنگين مىگردند . و البته نه چنين است بلكه آنچه انجام دادند زنگار بر دل‌هاى آنان بسته است . واى بر اين خردهاى پست و آراء سست ! چرا آن گاه كه راهى به درك حقيقت نيافتند دست كم آن را با تكلف به خويش نبستند كه آن كس كه به نمايش مىگريد از گريه كنندگان است و آن كه در جست جوى يافتن است از يابندگان است و نزديك است كه آن كه بر خود سخت مىگيرد از دوستاران شود . مگر او نشنيده كه خداوند مىفرمايد : « كوچ كنيد سبك بار و سنگين بار » پس اگر نمىتوانيد با نشاط و سرور كوچ كنيد پس چرا حتى با كراهت و به زورِ كشيدن حركت نمىكنيد ؟